وقتی اساطیر نورس وارد مارول شدند!
اگه طرفدار فیلمهای ابرقهرمانی باشی، احتمالاً با فیلم ثور (Thor – 2011) آشنا هستی. این فیلم، ساختهی دنیای سینمایی مارول (MCU)، یکی از مهمترین پروژههایی بود که اساطیر نورس رو به دنیای مدرن آورد. اما قضیه از اینجا شروع نشد!
اولین حضور رسمی ثور، لوکی و اُدین تو دنیای کمیکهای مارول به کمیک Journey into Mystery #83 برمیگرده که توی سال 1962 منتشر شد. اینجا بود که استن لی، جک کربی و لری لیبر تصمیم گرفتن یه ابرقهرمان با الهام از اساطیر نورس خلق کنن، چون احساس میکردن دنیای کمیک به چیزی بیشتر از فقط قهرمانهای علمی-تخیلی نیاز داره.
ثور تو این کمیک، یه خدای نیرومند از ازگارد بود که به زمین تبعید شده بود و مجبور میشد در قالب یه انسان معمولی به نام دکتر دونالد بلیک زندگی کنه. کمکم، مارول جهان اساطیری نورس رو گسترش داد و شخصیتهای کلیدی مثل اُدین، لوکی، فریگا و بقیهی ازگاردیها رو وارد داستان کرد.
اما چرا این موضوع اینقدر جذاب شد؟ چون مارول این اساطیر رو تغییر داد، باهاشون داستانهای جدید نوشت و به زبون مدرن تعریفشون کرد. این همون چیزیه که قراره بررسیش کنیم! حالا که مارول، افسانههای وایکینگی رو با دنیای کمیک و فیلم ترکیب کرده، بیایم ببینیم که این شخصیتها واقعاً تو اساطیر چطور بودن و چطور تو دنیای مارول تغییر کردن!
اُدین در اساطیر نورس:
اُدین، معروف به Allfather (پدر همگان)، یکی از مهمترین و پیچیدهترین خدایان اساطیر نورس بود. برخلاف تصویر مهربان و پدرانهای که معمولاً در رسانههای امروزی ازش میبینیم، اُدین خدای جنگ، دانش، جادو و قربانی بود که برای رسیدن به قدرت و دانایی، حاضر بود هر چیزی رو فدا کنه، حتی خودش!
خاستگاه و جایگاه اُدین در اساطیر
اُدین فرزند بور (Borr) و بستلا (Bestla) که پدرش یوتون (غول یخی) بود، ولی خودش به عنوان خدای اصلی ازگارد شناخته میشد. اُدین به همراه دو برادرش، ویلی (Vili) و وه (Ve)، یِمیر(Ymir)، اولین غول دنیای نورس رو کشت و از بدنش جهان رو خلق کرد.
اُدین برخلاف خدایانی مثل ثور که بیشتر روی نبرد و قدرت بدنی تمرکز داشتن، به دنبال دانش مطلق و خرد برتر بود.
برای رسیدن به این هدف، چندین فداکاری بزرگ انجام داد:
چشمش رو فدا کرد:
اُدین برای دستیابی به خرد بینهایت، به چاه میمیر (Mimir’s Well) که در ریشههای جهان درخت یگدراسیل (yggdrasil) بود، رفت. میمیر، نگهبان چاه، به اُدین گفت که نوشیدن از این چاه، قیمت سنگینی داره. اُدین بدون معطلی، یک چشم خودش رو کند و در چاه انداخت تا جرعهای از آب خرد رو بنوشه. از اون روز، اُدین تکچشم شد و لقب خدای دانا رو گرفت.
به خودش آویزون شد و مرد!
شاید عجیبترین داستان اُدین، ماجرای به دست آوردن رونهای جادویی بود. اُدین معتقد بود که برای فهمیدن رازهای جهان، باید یه تجربهی نزدیک به مرگ داشته باشه. به همین خاطر، خودش رو به درخت یگدراسیل آویزون کرد و برای ۹ روز و ۹ شب بدون آب و غذا، بین مرگ و زندگی معلق موند. در پایان این دوران، رونهای جادویی (نمادهای اساطیری که قدرت سحر و حکمت داشتن) بهش الهام شد و اُدین به قویترین جادوگر نورس تبدیل شد.
سپاه ارواح جنگجویان (والهالا):
اُدین عنوان خدای جنگ رو داشت، ولی برخلاف ثور که خودش مستقیماً وارد نبرد میشد، اُدین علاقهی زیادی به استراتژی و استفاده از جنگجویان زبده داشت. اون والهالا رو بنا کرد، یه تالار باشکوه تو ازگارد که مخصوص وایکینگهایی بود که در جنگ به شکل شجاعانهای کشته میشدن. دخترانش، یعنی والکیریها (valkyries)، وظیفه داشتن ارواح قهرمانان رو از میادین نبرد جمع کنن و به والهالا بیارن. هدف اُدین داشتن ارتش آماده برای رگناروک (Ragnarök) بود.
دو کلاغ، دو گرگ و اسب هشتپا:
اُدین همیشه دنبال دانش بود، ولی خب، یه خدای پرمشغله فرصت سر زدن به همهجا رو نداره! پس، اون دو کلاغ به نامهای هوگین (Huginn – اندیشه) و مونین (Muninn – حافظه) داشت که هر روز به سراسر دنیا پرواز میکردن و اخبار و اطلاعات رو براش میآوردن.
همچنین، دو گرگ به نامهای گری (Geri) و فریکی (Freki) همراهش بودن که تو نبردها ازش محافظت میکردن.
در نهایت، اُدین یه وسیلهی نقلیهی کاملاً خاص داشت: اسبی به نام اسلیپنیر (Sleipnir) که هشت پا داشت و سریعترین موجود در تمام نه جهان بود!
اُدین در دنیای مارول – فرمانروای ازگارد
حالا که اُدین اساطیری رو شناختیم، بریم ببینیم که مارول چطوری این شخصیت رو به تصویر کشیده!
مارول از همون ابتدا سعی کرد اُدین رو به عنوان یک پادشاه خردمند و مقتدر معرفی کنه، اما برخلاف نسخهی اسطورهای که یه خدای فریبکار، مرموز و همیشه در حال جستجوی دانش بود، توی کمیکها و فیلمهای مارول بیشتر به عنوان یک پادشاه سنتگرا، پدر ثور و نگهبان نظم ازگارد نمایش داده شد.و البته پدر (مثلا پدر) لوکی!
اولین حضور اُدین در دنیای مارول
اُدین برای اولین بار در کمیک Journey into Mystery #85 (منتشر شده در سال 1962) ظاهر شد. توی این کمیک، اون نقش یه فرمانروای قدرتمند رو داشت که همیشه سعی میکرد ازگارد و پسرش، ثور، رو از خطرات محافظت کنه. استن لی و جک کربی، اُدین رو نه به عنوان یه خدای دانا و جادوگر، بلکه بیشتر شبیه یه پادشاه عاقل و گاهی سختگیر طراحی کردن.
شخصیت اُدین در فیلمهای مارول
با اکران فیلم ثور (Thor – 2011)، مارول اُدین رو به دنیای سینما آورد. این نقش رو آنتونی هاپکینز (Anthony Hopkins) بازی کرد و همون لحظهی اول که روی صفحه ظاهر شد، حس ابهت و قدرت پادشاه ازگارد رو به بیننده القا کرد. اما برخلاف اُدین اساطیری که همیشه در حال فداکاری و جستجوی قدرت بود، توی فیلمها اون بیشتر نقش یک پادشاه محافظهکار رو داشت که گاهی تصمیمات سخت و حتی ناعادلانه میگرفت.
اُدین، پدر سختگیر ثور
یکی از مهمترین تغییرات مارول در شخصیت اُدین، رابطهاش با ثور بود. توی فیلم اول، اُدین برای اینکه ثور غرورش رو بشکنه و متواضع بشه، چکشش (میولنیر-Mjölnir) رو ازش میگیره و اونو به زمین تبعید میکنه. این تصمیم باعث میشه که ثور برای به دست آوردن قدرت واقعی، لیاقت و فداکاری رو یاد بگیره. این ماجرا توی اساطیر نورس وجود نداره و کاملاً ساختهی ماروله.
دروغی به نام “فرزندخواندگی لوکی”
یکی از بزرگترین پیچشهای داستانی توی دنیای مارول این بود که اُدین، لوکی رو از یوتونها (غولهای یخی) دزدید و به عنوان فرزند خودش بزرگ کرد. توی فیلمها، اُدین میگه که این کار رو برای صلح بین ازگارد و یوتونها انجام داده. اما توی اساطیر نورس، همچین چیزی وجود نداره و لوکی یه موجود کاملاً مستقل و بدون هیچ رابطهی خونی با اُدین بوده.
Odin Sleep
یه نکتهی جالب در دنیای مارول، اُدین اسلیپ (Odin Sleep) بود. توی کمیکها و فیلمها، اُدین هر چند وقت یکبار باید وارد یه خواب عمیق و جادویی بشه تا قدرتش رو بازیابی کنه. این ایده مستقیماً از اسطورهها گرفته نشده، اما مارول با الهام از افسانههای نورس (که در اون اُدین گاهی برای مراقبه یا پیشگویی از دنیا جدا میشد) این مفهوم رو خلق کرد.
اُدین در رگناروک: تفاوت بزرگ!
اُدین در اساطیر نورس، در نبرد رگناروک توسط گرگ عظیمالجثهی فنریر کشته میشه. اما توی دنیای مارول، داستانش کاملاً تغییر کرده. توی فیلم Thor: Ragnarok، اُدین بدون جنگیدن و درگیری، در تبعید و بهدور از ازگارد از دنیا میره. این تغییر بزرگی توی روایت مارول از اُدین بود که بعضی از طرفدارها انتقادش کردن، چون اُدین اساطیری همیشه تا لحظهی آخر برای محافظت از ازگارد جنگیده بود.
تفاوتهای اُدین در مارول و اسطورهها
مارول: اُدین یه پادشاه خردمند و سختگیر که بیشتر روی سیاستهای پادشاهی تمرکز داره. توی فیلمها بیشتر به عنوان یک پدر مهربان و در عین حال مستبد نشون داده شده.
اساطیر نورس: اُدین یه خدای جنگ، جادو و دانش که همیشه در تلاشه تا به قدرت بیشتری برسه. فداکاریهای وحشتناکی انجام میده و برخلاف مارول، همیشه در نبردها حضور داره.
در مارول اُدین یه شخصیت آرام و مقتدره، اما در اساطیر، یه خدای حیلهگر و تشنهی دانشه که حتی به خودش هم رحم نمیکنه!
داستانهای مشابه در اساطیر و دیگر رسانهها
زئوس در اساطیر یونان و دنیای دیسی
اُدین و زئوس شباهتهای زیادی دارن، چون هر دو پادشاه خدایان هستن و قدرت زیادی دارن. توی دنیای کمیک، دیسی هم زئوس رو شبیه اُدین مارول طراحی کرده که نشون میده چقدر این الگوی “پادشاه خدایان” در داستانسرایی محبوبه.
گندالف در ارباب حلقهها
شخصیت گندالف توی دنیای ارباب حلقهها هم شباهتهایی با اُدین داره، مخصوصاً که اونم مثل اُدین یه جادوگر خردمند و راهنماست که توی یه نقطه از داستان، میمیره و دوباره برمیگرده!
پالپاتین در جنگ ستارگان
اگه بخوایم از زاویهی “پیرمرد حیلهگر و جنگ طلب” نگاه کنیم، شباهتهایی با اُدین اساطیری داره، مخصوصاً توی علاقهی زیادش به قدرت و استفاده از فریب و استراتژی!
تأثیر مارول بر محبوبیت اُدین
قبل از دنیای مارول، خیلی از مردم اُدین رو فقط از کتابهای تاریخی و اسطورهشناسی میشناختن. اما الان، اُدین برای خیلی از مردم، همون تصویریه که آنتونی هاپکینز توی فیلمهای مارول اجرا کرده! به خاطر کمیکها و فیلمهای مارول، خیلیها فکر میکنن اُدین همیشه یه پدر خیرخواه و خردمنده، در حالی که توی اساطیر، یه خدای خیلی پیچیدهتر با جنبههای تاریکتر بوده. فیلمهای مارول باعث شدن که اسم اُدین و بقیهی خدایان نورس مثل ثور، لوکی و فریگا توی فرهنگ عامه جا بیفته و حتی توی بازیها و سریالهای مختلف ازشون استفاده بشه.
البته این رو هم باید بگم که نسخهی God Of War ادین بیشترین شباهت رو با نسخهی اساطیریش داره که مفصل راجع بهش صحبت خواهیم کرد!
نظر شما چیه؟اگر داستان جالبی از ادین شنیدید برامون بنویسید!
دوست دارید چند تا کتاب اسطوره بهتون معرفی کنم ؟😎
