اقتباس از کتابها و کمیکهای فانتزی همیشه یه چالش بزرگ برای سینما و تلویزیون بوده. فانتزی با تمام جزئیات عجیبوغریب، دنیاهای پیچیده و کاراکترهای خاصش، روی کاغذ فوقالعاده جواب میده، اما وقتی میرسه به تصویر، خیلی وقتها شکست میخوره. یا بودجه کافی نیست، یا جلوههای ویژه نمیتونن بار جهانسازی رو به دوش بکشن، یا اینکه روایت سنگین کتابی بهسختی قابل جمع شدن توی قالب چند فصل سریاله.
با این حال، بعضی وقتها جادو اتفاق میافته. بعضی سریالها نهتنها تونستن بار کتابهاشون رو به دوش بکشن، بلکه جلوتر رفتن و تبدیل به تجربهای شدن که از نسخهی اصلی هم بهتره. سریالهایی که تونستن شخصیتها رو زندهتر کنن، روابط رو واقعیتر نشون بدن و حتی داستان رو از نو طوری بچینن که مخاطب بیشتر درگیر بشه.
تو این مقاله میخوایم سراغ همون نمونههای خاص بریم؛ سریالهای فانتزی که از منبع اصلی خودشون – چه کتاب باشه چه کمیک – موفقتر ظاهر شدن و تونستن ثابت کنن که تلویزیون هم میتونه بهترین بستر برای روایتهای فانتزی باشه.
The Umbrella Academy (2019–2024)
تعداد فصل و قسمت: 4 فصل – 40 قسمت
تاریخ پخش: 15 فوریه 2019 تا 8 آگوست 2024
ژانر: ابرقهرمانی، فانتزی، درام، اکشن
بازیگران: Elliot Page, Tom Hopper, David Castañeda, Emmy Raver-Lampman, Robert Sheehan, Aidan Gallagher
امتیاز: 7.9 (IMDb)
«آکادمی آمبرلا» قصهی یه خانوادهی فرزندخواندهی ابرقهرمانه که برای مراسم خاکسپاری پدرشون دور هم جمع میشن و همزمان باید جلوی آخرالزمان رو بگیرن. این خط اصلی داستان توی کمیک و سریال مشترکه، اما جزئیات خیلی فرق داره.
قدرتها، روابط، طراحی کاراکترها و حتی ادامهی داستان بعد از فصل اول در دو نسخه راههای متفاوتی میرن. کمیک فضای عجیبوغریبتری داره، در حالی که سریال تمرکز اصلیش روی شخصیتها و رشدشونه. همین نگاه باعث شده سریال تجربهای عمیقتر و بهیادماندنیتر از کمیک باشه.
The Vampire Diaries (2009–2017)
تعداد فصل و قسمت: 8 فصل – 171 قسمت
تاریخ پخش: 10 سپتامبر 2009 تا 10 مارس 2017
ژانر: درام، فانتزی، ترسناک، ماورایی، عاشقانه
بازیگران: Nina Dobrev, Paul Wesley, Ian Somerhalder, Kat Graham, Candice King
امتیاز: 7.7 (IMDb)
داستان در شهر خیالی Mystic Falls میگذره؛ جایی با گذشتهای پر از موجودات ماورایی. النا گیلبرت دختری یتیمه که وارد رابطهای عاشقانه با دو برادر خونآشام – استفن و دیمن – میشه. همزمان این مثلث عشقی با تهدیدهای ماورایی گره میخوره.
رمانهای اصلی L.J. Smith هم همین خط داستانی رو دارن، اما جزئیات سریال خیلی غنیتر و قویتره. مخصوصاً وقتی بعد از چهار جلد، نویسندههای دیگه ادامهی کتابها رو نوشتن و کیفیت افت کرد، سریال تبدیل شد به نسخهای منسجم و پرکشش که تا فصل آخر تونست جذاب بمونه.
Jonathan Strange & Mr Norrell (2015)
تعداد فصل و قسمت: 1 فصل – 7 قسمت
تاریخ پخش: 17 مه 2015 تا 28 ژوئن 2015
ژانر: درام تاریخی، فانتزی
بازیگران: Eddie Marsan, Bertie Carvel, Charlotte Riley, Enzo Cilenti
امتیاز: 8.1 (IMDb)
این مینیسریال کمتر دیده شده، اما یکی از خاصترین اقتباسهای فانتزیه. ماجرا توی انگلستان قرن نوزدهم اتفاق میافته؛ دنیایی که جادو وجود داره اما تقریباً فراموش شده. آقای نورل و جاناتان استرنج تلاش میکنن دوباره جادو رو به زندگی برگردونن.
کتاب و سریال از نظر خط داستانی خیلی به هم نزدیکن، اما سریال به خاطر جلوههای بصری و طراحی صحنهی غنی، موفقتره. رمان ۸۰۰ صفحهای پر از شاخههای فرعی و روایتهای جانبیه، در حالی که سریال داستان رو جمعوجورتر کرده و تمرکزش روی خط اصلیه. همین باعث میشه نسخهی تلویزیونی تجربهای کاملتر باشه.
The Magicians (2015–2020)
تعداد فصل و قسمت: 5 فصل – 65 قسمت
تاریخ پخش: 16 دسامبر 2015 تا 1 آوریل 2020
ژانر: درام، فانتزی، ماجراجویی
بازیگران: Jason Ralph, Stella Maeve, Olivia Taylor Dudley, Hale Appleman, Arjun Gupta
امتیاز: 7.6 (IMDb)
«جادوگران» داستان کوئنتینه؛ دانشجویی که وارد دانشگاه جادویی Brakebills میشه. دوست نزدیکش جولیا از ورود محروم میشه و مجبور میشه راههای خطرناک و غیررسمی برای یادگیری جادو پیدا کنه.
فصل اول سریال شباهت زیادی به سهگانهی کتابهای لو گراسمن داره، اما از اون به بعد مسیر متفاوتی رو میره. چیزی که سریال رو برجسته میکنه، حس شوخطبعی و بازیگوشیشه. طنزی که با فضای تاریک و پرتنش داستان ترکیب میشه، باعث میشه نسخهی تلویزیونی تجربهای جذابتر و سرگرمکنندهتر از کتابها باشه.
Game of Thrones (2011–2019)
تعداد فصل و قسمت: 8 فصل – 73 قسمت
تاریخ پخش: 17 آوریل 2011 تا 19 مه 2019
ژانر: درام تاریخی، فانتزی، اکشن، ماجراجویی
بازیگران: Emilia Clarke, Kit Harington, Peter Dinklage, Lena Headey, Nikolaj Coster-Waldau
امتیاز: 9.2 (IMDb)
«بازی تاجوتخت» یکی از بحثبرانگیزترین اقتباسهای تاریخ تلویزیونه. از یه طرف، کتابهای «نعمهی یخ و آتش» نوشته جورج آر.آر. مارتین دنیایی عظیم و پرجزئیات خلق کردن. از طرف دیگه، سریال با چهار فصل اولش استانداردی تازه برای فانتزی تلویزیونی ساخت.
مشکل اینجاست که مارتین هنوز مجموعهی رمانهاش رو تموم نکرده. در نتیجه، سریال از یه جایی به بعد خودش مجبور شد مسیر داستان رو ببنده و همونجا هم ضربه خورد. با این حال، خیلیها معتقدن بهترین اپیزودهای سریال از بهترین فصلهای کتاب هم قویتر بودن. مخصوصاً فصلهای ۱ تا ۴ که از نظر روایت، شخصیتپردازی و حتی صحنههای بهیادماندنی از کتابها جلو زدن.
House of the Dragon (2022–حال حاضر)
تعداد فصل و قسمت: 1 فصل – 10 قسمت (فصل دوم در حال پخشه)
تاریخ پخش: 21 آگوست 2022 – ادامه دارد
ژانر: درام تاریخی، فانتزی، اکشن
بازیگران: Matt Smith, Emma D’Arcy, Olivia Cooke, Paddy Considine, Rhys Ifans
امتیاز: 8.5 (IMDb)
«خاندان اژدها» اقتباسی از کتاب «آتش و خون» مارتینه؛ اثری که تاریخنگاری خاندان تارگرینهاست و برخلاف «نغمهی یخ و آتش» بیشتر شبیه یه کتاب تاریخیه تا رمان روایی. کتاب پر از تناقضه، چون روایتش از زبان مورخان مختلف گفته شده و هیچوقت قطعیت نداره.
اینجاست که سریال میدرخشه. چون از دل همین تناقضها، داستانی منسجم و دراماتیک میسازه. برخلاف «بازی تاجوتخت» که مجبور شد با عجله به پایان برسه، «خاندان اژدها» روی روایت آرام و دقیق تمرکز داره. نتیجه اینه که سریال نهتنها از کتاب قابلفهمتره، بلکه تبدیل به نسخهی قطعی داستان تارگرینها شده.
حرف آخر
اقتباسهای فانتزی همیشه یه تیغ دولبهان. از یه طرف کتابها و کمیکها طرفدارای سرسختی دارن که هر تغییری رو سخت میپذیرن، از طرف دیگه تلویزیون و سینما برای روایت نیاز به سادهسازی و بازتعریف دارن. همین تعادل باعث میشه خیلی از اقتباسها شکست بخورن.
اما مثالهایی که مرور کردیم – از Umbrella Academy تا House of the Dragon – ثابت میکنن که وقتی سازندهها هوشمندانه انتخاب کنن، میتونن حتی از منبع اصلی هم فراتر برن. سریالها به خاطر بازی بازیگران، جلوههای بصری، ریتم مناسب و تمرکز روی کاراکترها، گاهی تبدیل به نسخهی قطعی و برتر میشن.
در نهایت، چه طرفدار دوآتیشهی کتابها باشیم چه عاشق سریالها، چیزی که اهمیت داره اینه که این آثار به ما نشون میدن دنیای فانتزی چقدر ظرفیت بیپایان برای روایتهای تازه داره؛ روایتی که میتونه هر بار ما رو غافلگیر کنه و دوباره جادو رو به صفحه یا پرده برگردونه.
